Onderzoeker aan het woord: Wilson Farid Abdo (Radboud UMC)
Wat is binnen jullie onderzoek de grootste uitdaging waar jullie tegenaan lopen, en hoe proberen jullie die te overwinnen?
Wij willen de onderliggende processen in de afweercellen van de hersenen op detailniveau ontrafelen. Kortweg; wat doen de afweercellen in de hersenen precies en nog specifieker, welke processen vinden plaats in de kern van de cel.
Als je op een dergelijk detailniveau de ziekte wil begrijpen, dan volstaat het niet om met hersenscans of bloedonderzoek te werken. De hersenen zijn afgeschermd door meerdere lagen waardoor de afweercellen die actief zijn in de hersenen niet in bloed te vinden zijn. Om ze toch te kunnen onderzoeken, moeten we dus hersenvocht afnemen. Het afnemen van hersenvocht is een alledaagse handeling voor een neuroloog, maar wordt weinig toegepast in onderzoek. In tegenstelling tot het bloed, zijn er maar zeer weinig cellen in het hersenvocht. De grootste uitdaging is om die zeer zeldzame cellen te vangen, en dusdanig te verwerken dat ze niet doodgaan maar ze kunt onderzoeken om te achterhalen wat er gebeurt in de kern van de cel. Die verwerking en analyse is erg arbeidsintensief. Het vereist specifieke expertise en is zeer kostbaar en kan daarom maar op een paar plekken ter wereld. Doordat we de afgelopen jaren aan deze methode hebben gewerkt, zijn we nu in staat om dergelijk onderzoek met ons onderzoeksteam zelf uit te voeren . Dit willen we nu inzetten voor post-COVID.
Daarnaast zijn we een celmodel aan het ontwikkelen voor post-COVID hersenklachten. Het afgenomen hersenvocht van post-COVID patiënten gebruiken we ook om te zien of het in het celmodel bepaalde veranderingen veroorzaakt. Mocht dit lukken, kan op termijn een dergelijk post-COVID celmodel gebruikt worden om snel te onderzoeken welke medicijnen de meeste potentie hebben voor vervolgonderzoek.
Hoe draagt samenwerking binnen het Post-COVID Netwerk Nederland bij aan jullie onderzoek? Wat leren jullie van andere teams?
Het is bijzonder wat PCNN heeft opgezet. Het is tegelijkertijd een platform voor patiënten als voor onderzoekers om van elkaar te leren en om de kennis te bundelen en te vermenigvuldigen. Ik werk wel vaker binnen samenwerkingsverbanden met onderzoekers, maar die verbinding tussen patiënten en onderzoekers op deze schaal, heb dit niet eerder meegemaakt. Vaak is de werving van de juiste patiënten nog wel een groot struikelblok. Door PCNN is dat voor een aanzienlijk deel gestroomlijnd, wat maakt dat we nog meer van onze tijd kunnen steken in het beter begrijpen van de ziekte zelf. Ik merk ook dat we door gesprekken met andere onderzoeksgroepen en met name ervaringsdeskundigen die ons helpen met dit onderzoek, nu ook andere vragen proberen op te lossen. Vragen die dus met name bij patiënten leven waar we in de eerste opzet niet zelf aan hadden gedacht om mee te nemen in het onderzoek.
Kun je aangeven wat de uitkomst van jouw onderzoek kan betekenen voor de patiënt of zijn mogelijke behandeling?
In ons onderzoek willen we weten wat er bij post-COVID in de kernen van de afweercellen gebeurt . Die kennis ontbreekt nu nog maar is wel essentieel bij het ontwikkelen van behandelingen. Zeker wanneer er een grote noodzaak is, willen wij als onderzoekers daarin voorzien door te starten met medicijnstudies. Als er nog grote gaten zijn in onze kennis, vallen dergelijke studies negatief uit wat niemand ten goede komt. We hopen dat de kennis die we met dit onderzoek genereren, leidt tot gerichter vervolgonderzoek. Het celmodel zou daarin kunnen helpen door hiermee eerst verschillende medicijnen te testen. Om vervolgens de meest hoopvolle medicijnen te kunnen selecteren voor het toepassen bij patiënten. Dat zou niet alleen het proces van medicijnselectie moeten versnellen, maar verlicht ook de druk op patiënten.
Wil je meer weten over dit onderzoek?
De toegankelijke informatie voor patiënten vind je hier bij onderzoek Het ontrafelen van onderliggende moleculaire mechanismen van neuro PACS De projectpagina met een samenvatting voor professionals vind je hier.
