Heb je post-covid dan krijg je te maken met veel verschillende zorgverleners. Eerstelijns zorgverleners dicht bij huis zoals huisarts, fysiotherapeut, ergotherapeut, diëtist, of logopedist of psycholoog maar ook zorgverleners in het ziekenhuis of in een expertisecentrum. Ook zijn er allerlei ‘alternatieve’ hulpverleners actief voor mensen met post-covid. Of maatschappelijke dienstverleners die kunnen ondersteunen bij bijvoorbeeld het huishouden.
Welke zorg- of hulpverlener kan helpen bij jouw specifieke klachten en situatie? Lees hier meer over de rol van de verschillende zorgverleners.
Ook de hulpwegwijzer van C-Support geeft informatie over hulp bij specifiek psychologische of sociale problemen.
Huisarts
De huisarts is vaak de eerste zorgverlener waar je naartoe gaat. Hij/zij kan de diagnose post-covid stellen en adviseren over welke hulp het meest passend voor je is. De huisarts is ook degene die je zo nodig kan doorverwijzen naar medisch specialistische zorg in het ziekenhuis of beoordeelt of hulp vanuit een expertisecentra voor post-covid nodig is. Hij/zij kan je dan daarvoor aanmelden.
Medisch specialistische zorg
Omdat post-covid een combinatie is van verschillende klachten kan je te maken krijgen met veel verschillende medisch specialisten. Afhankelijk van jouw klachten zal de huisarts je zo nodig doorverwijzen naar de specialist die daar het meeste over weet.
Expertisecentra
Sinds november 2024 zijn er meerdere expertisecentra opgezet speciaal voor volwassenen en kinderen met post-covid. Daar werken verschillende zorgverleners intensief met elkaar samen. De centra zijn niet opgericht om álle post-covid patiënten in Nederland op korte termijn te behandelen, maar om snel kennis en ervaring op te doen en deze vervolgens te delen met ziekenhuizen, huisartsen en andere zorgverleners.
Wil je weten wat je daar kan verwachten, hoe de toewijzing werkt en waar ze zijn? Kijk dan hier.
Vergoeding
Verzekeraars vergoeden de zorg in de post-covid expertisecentra. Klik hier voor meer info.
Psychologische hulp
Hulp van een psycholoog of andere psychische hulpverlener zal de post-covid klachten niet laten verdwijnen. Maar het kan wel helpen om beter met je ziekte om te gaan.
Je huisarts is vaak op de hoogte van de mogelijkheden bij jou in de buurt.
Zie voor meer informatie onze pagina over mentale gezondheid.
Cognitieve gedragstherapie (CGT)
Een vorm van therapie die psychologen kunnen toepassen is cognitieve gedragstherapie (CGT). In het veld is enige onrust ontstaan, omdat er regelmatig artikelen en nieuwsberichten verschijnen die de indruk wekken dat CGT de klachten van post-Covid kan behandelen. Dit suggereert dat post-covid een psychische oorzaak heeft, wat niet het geval is. Als het om CGT gaat moet dus duidelijk worden gecommuniceerd dat je hiermee niet de klachten kan behándelen. Met CGT kunnen mensen mogelijk wel beter met hun klachten leren omgaan en met de bijkomende psychische problemen.
Fysiotherapie
Is je spierkracht erg verzwakt of heb je last van kortademigheid en vermoeidheid? Een fysiotherapeut kan je hierbij helpen.
De meeste fysiotherapeuten hebben uitgebreide kennis en weten dat je bij long-covid verschillende klachten kunt hebben. Na een grondige intake kunnen ze goed inschatten welke lichamelijke problemen er zijn, waar je het best mee bent geholpen en welke wegen je daarvoor kunt volgen. Behalve zelf behandelen kunnen ze je ook adviseren naar een ergotherapeut, diëtist, logopedist of psycholoog te gaan. Of ze kunnen je terugverwijzen naar de huisarts voor verder onderzoek.
Een fysiotherapeut kan helpen als je lichamelijke klachten hebt, zoals verminderde spierkracht, je minder kunnen inspannen, problemen met ademhaling, maar ook bij het geleidelijk oppakken van dagelijkse activiteiten. Een fysiotherapeut kan ook helpen voor ontspanning en bewegingsangst. Voor dit laatste kan je ook naar een psychosomatisch fysiotherapeut. Hard trainen is meestal niet de oplossing, omdat veel patiënten daar juist heel slecht op reageren (zie ons artikel over ziek na inspanning/PEM). Het is dus belangrijk dat je samen met de fysiotherapeut bekijkt wat er voor jou nodig en mogelijk is. En om samen te kijken wat het juiste moment is om fysiotherapie te starten.
Waar kun je terecht
Er zijn vaak lokale netwerken en korte lijntjes tussen de artsen en fysiotherapeuten. Sommige fysiotherapeuten hebben een behandelteam voor patiënten met long-covid samengesteld met daarin onder andere een ergotherapeut en diëtist.
Goed om te weten
- In het begin gaat de aandacht naar dagelijkse activiteiten (ook wel genoemd als ADL), de dagelijks terugkerende dingen die je moet doen om zelfstandig te kunnen leven.
- Een juiste verdeling van je energie is erg belangrijk. Ben je erg verzwakt, forceer dan niet. De therapeut zal je begeleiden in hoe vaak, hoe lang en hoe veel je kunt inspannen. Meer is meestal niet beter.
- Wanneer je er klaar voor bent, dan ga je intensiever trainen om weer kracht en spiermassa op te bouwen.
Vergoeding
Fysiotherapie werd vergoed vanuit de paramedische herstelzorg. Maar deze is gestopt per 1 juli 2024. Meer informatie over de vergoeding vind je hier.
Ergotherapie
De meest voorkomende klachten van long covid zijn vermoeidheid en cognitieve problemen (zoals problemen met prikkelverwerking, concentratie- en geheugenproblemen). Vooral bij deze problemen kan je veel baat hebben bij hulp van een ergotherapeut.
Deze problemen kunnen je belemmeren in het oppakken van je dagelijks leven en je werkzaamheden. Een ergotherapeut bekijkt samen met jou welke dingen je wil doen en hoe je dit mogelijk kunt maken. Je leert om te gaan met vermoeidheid, een goede dagstructuur aan te houden en hoe je activiteiten kunt op- en uitbouwen.
De ergotherapeut observeert je dagelijkse activiteiten, zoals persoonlijke verzorging, huishouden, hobby’s en werk. Hoe komt het dat activiteiten zwaar zijn? En zouden ze makkelijker, meer ontspannen en efficiënter kunnen gaan? Ook denkt de ergotherapeut met je mee of alle activiteiten nu moeten, hoe goed ze moeten en hoe vaak. In eerste instantie is het doel om een goede balans te vinden in de huidige situatie en is het uitgangspunt wat je op dit moment aankunt. Daarna bekijken jullie of het ook mogelijk is om activiteiten weer op te bouwen.
De ergotherapeut helpt je bij:
- je dag goed indelen
- cognitieve problemen (problemen met prikkelverwerking, concentratie- en geheugenproblemen)
- bepalen welke activiteiten je wel en beter nog niet kunt doen
- je activiteiten verdelen over de dag
- leren voelen wanneer je moet stoppen
- je grenzen hanteren
- keuzes maken - doe je bijvoorbeeld het huishouden of juist de leuke dingen?
- ontdekken wat bijdraagt aan herstel - denk aan ontspanningsoefeningen, hobby-activiteiten en mindfulness
- gebruik van hulpmiddelen in en om huis (denk bijvoorbeeld aan een douchestoel of rolstoel).
Bekijk hieronder onze webinar over belastbaarheid waarin de ergotherapeut Nicole Tebarts haar werkwijze toelicht.
Cognitieve problemen
De ergotherapeut brengt in kaart hoe cognitieve problemen je beperken in je dagelijks handelen. En leert je manieren om daar het beste mee om te gaan. Heb je bijvoorbeeld moeite met functioneren in een omgeving met veel prikkels? Dan is het belangrijk om voor een prikkelarme omgeving te zorgen. Zo kan het voor jou in een ruimte waarin zowel de tv aanstaat als muziek opstaat, moeilijk zijn om een gesprek te voeren. Of je kunt wel een gesprek voeren, maar niet langer dan een half uur. Visite kan dan leuk zijn, maar maximaal een half uur. De ergotherapeut kan je ook helpen hoe je post-covid aan je omgeving uit kunt te leggen.
Wil je meer weten kijk dan het webinar Cognitieve klachten na corona terug, met onder andere praktische tips van een ergotherapeut. Klik hier om naar veel gestelde vragen te gaan. Scroll naar beneden naar het onderdeel: 'webinar cognitieve klachten' om de 10 meest gestelde vragen die daarbij zijn gesteld te bekijken.
Herstelmomenten
Ook zoek je samen met een ergotherapeut naar herstelmomenten die bij jou passen. Voor de een is dat wandelen, voor de ander een stukje lezen of gewoon even gaan zitten met een kopje thee. De ergotherapeut kan je ook ontspanningsoefeningen leren die kunnen bijdragen aan je herstel. Dit kunnen onder andere ademhalingsoefeningen zijn en technieken vanuit mindfulness. Het gaat om korte oefeningen waarvoor je niet speciaal tijd uit hoeft te trekken of voor op een matje hoeft te gaan liggen, maar die je juist kunt doen vóór een activiteit. Als je bijvoorbeeld koffie wil gaan drinken, doe je eerst op je stoel drie minuten een ontspanningsoefening en neem je dan een kopje koffie.
Door dit soort oefeningen te integreren in je dagelijks leven, ga je beter voelen wanneer je je grens bereikt hebt en haal je meer uit je pauzes.
⮞ Bekijk ook dit overzicht van Ergotherapie Nederland met alle tips op een rijtje.
Rustig opbouwen
Het is heel erg belangrijk om niet te snel op te bouwen. Zeker als je last hebt van PEM (ziek na inspanning). Zo kun je een terugval voorkomen. Tegen beter weten in doen mensen vaak te veel. Ook mensen uit de omgeving verwachten niet dat het allemaal zo lang kan duren. Dat maakt doseren van activiteiten op een dag nog lastiger. De ergotherapeut kan je helpen bij het vinden van een goede balans in energieverdeling.
Vergoeding
Ergotherapie werd vergoed vanuit de paramedische herstelzorg. Maar deze is gestopt per 1 juli 2024. Meer informatie over de vergoeding vind je hier.
Logopedie
Als je vermoeid bent, heb je natuurlijk ook minder conditie. Dat betekent dat je ook minder ademconditie hebt en de adem is de motor van de stem. Daar heb je dus als het ware minder benzine voor.
Bij de logopedist kun je terecht voor alles wat met communicatie, stem en met eten en drinken te maken heeft.
Lees hieronder meer over de verschillende problemen of bekijk de video's met praktische tips en oefeningen van logopedist Hanneke Bax.
Eet- en drinkproblemen
Als je door long covid te moe bent om te eten of je andere eet- en drinkproblemen hebt, kan naast hulp van een diëtist soms ook een logopedist helpen. Die bekijkt wat voor jou de meest efficiënte manier is om voeding binnen te krijgen.
Slikstoornissen
Door long-covid klachten, zoals benauwdheid of veel hoesten, kunnen de spieren in de keel zo verkrampt zijn dat je slik- en verslikstoornissen krijgt. Dit kan ook ontstaan als je in het ziekenhuis aan de beademing hebt gelegen. Krampachtig slikken of spreken tast de slijmvliezen aan. De reflex van het lichaam is om dan juist extra slijm aan te maken. Daar reageren mensen vaak op door bijvoorbeeld de kin naar voren te steken, maar dat zorgt voor meer spanning en verergert te klachten. De logopedist kan je helpen met het ontspannen van de spieren in dat gebied en kan je laten zien hoe je zelf de spieren goed kunt gebruiken. Ook kun je sliktraining krijgen.
Je kunt ook het gevoel hebben dat er iets in je keel zit. Het voelt dan alsof het strottenhoofd continu te hoog zit, waardoor je veel gaat slikken. De logopedist kan hierbij helpen door het strottenhoofd los te masseren.
Bij slikproblemen helpt een aantal keer ondersteuning van de logopedist vaak al voldoende.
Stem- en ademhalingsproblemen
Mensen met post-covid kunnen ook problemen met de stem ervaren. Je kunt moeite hebben met klanken maken, snel buiten adem zijn of een ontregelde ademhaling hebben. Dit kan komen door het vele hoesten of door een verslechterd uithoudingsvermogen. En als je beademd bent, kunnen je stembanden zijn geraakt.
De logopedist kan je dan ademhalingsoefeningen leren, maar bekijkt ook je spreekgewoontes. Vaak houden mensen vast aan hun oude manier van spreken. Misschien maakte je altijd lange zinnen, maar heb je daar nu te weinig adem voor en loop je vast. De logopedist helpt je om deze gewoontes tijdelijk aan te passen.
Weinig uithoudingsvermogen
Het kan zijn dat je te weinig uithoudingsvermogen hebt of niet genoeg kracht hebt in je stem. Het kan ook zijn dat tegelijk bewegen en praten te veel energie kost.
Met fysiotherapie werk je aan het uithoudingsvermogen en de ademcapaciteit door bijvoorbeeld fietsen, wandelen en zo mogelijk krachttraining. De logopedist bekijkt hoe je de ademcapaciteit vervolgens ook goed kunt gebruiken bij het spreken. Maar ook wanneer je even moet stoppen met spreken, omdat er zo weinig kracht is dat je anders de keel heel erg forceert.
Logopedist in de buurt
- Zoek je een logopedist bij jou in de buurt die gespecialiseerd is in long-covid? Je kunt een logopedist vinden op logopedie.nl
- Zoek je specifiek een logopedist voor hulp bij stemproblemen? Je kunt een stemprofessional vinden op stemplatform.nl
Vergoeding
Logopedie wordt vergoed vanuit de basisverzekering.
Diëtist
Lees hier meer over voeding en waar een diëtist je bij kan helpen.
Alternatieve hulpverleners
Denk je erover om hulp te zoeken bij alternatieve hulpverleners zoals een homeopaat of acupuncturist? Lees hier meer over de verschillende therapieën en krijg tips voor het kiezen van alternatieve zorg.
Voorzieningen op gebied van wonen, onderwijs, vrije tijd, vervoer etc..
Door gebrek aan energie kan je veel beperkingen ervaren in het dagelijks leven. Bij bijvoorbeeld douchen, het huishouden en boodschappen doen, onderhouden van vriendschappen, vervoer etc... Sommige mensen hebben een partner, kind of buurman die hulp kan bieden, een zogenaamde mantelzorger. Maar wat als je geen mantelzorger hebt of als je mantelzorger niet álle hulp kan bieden die nodig is? In sommige gevallen is het mogelijk om hulp in de schakelen, bijvoorbeeld via de gemeente waarin je woont. De overheid heeft de website Regelhulp gemaakt over mogelijkheden om hulp te regelen bij ziekte of beperking.
Wet Maatschappelijke ondersteuning (WMO)
Gemeenten moeten ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen aan de maatschappij en zoveel mogelijk zelfstandig kan blijven wonen. Hiervoor is het mogelijk om bij de gemeente ondersteuning aan te vragen, bijvoorbeeld voor een huishoudelijke hulp. Meer over ondersteuning vanuit de WMO staat op de website van de Rijksoverheid.
Buurt- of wijkteams
Lukt het niet meer om het gezin draaiende te houden? Of loop je tegen financiële problemen aan? Iedere gemeente heeft maatschappelijk werkers die mensen kunnen helpen bij vragen over zorg, financiën, welzijn en ondersteuning. Dit gaat meestal via buurtteams, wijkteams of dorpsteams. De meeste gemeentes informeren hun inwoners op hun website over dit onderwerp.
Ondersteuning door gemeente
In deze handreiking vind je alle ondersteuningsmogelijkheden van de gemeenten op een rijtje.
